Nafaka Miktarı, Şartları ve En Çok Sorulan 20 Soru
Herkes için geçerli sabit bir nafaka miktarı veya maaşa uygulanacak zorunlu bir nafaka yüzdesi bulunmamaktadır. Nafaka; talep edilen nafakanın türüne, tarafların ekonomik durumuna, geçim ihtiyaçlarına ve çocuk varsa çocuğun giderlerine göre belirlenir. Kadınlar kadar erkekler de koşulları varsa nafaka isteyebilir. Çalışmak veya sigortalı işe başlamak ise her durumda nafaka hakkını ortadan kaldırmaz.
Nafaka konusunda doğru değerlendirme yapabilmek için önce eş için istenen nafaka ile çocuk için istenen nafakayı ayırmak gerekir. Bu yazıda nafaka miktarı, nafakanın süresi, ödenmemesi ve değiştirilmesi hakkındaki sorular ayrı ayrı cevaplanmaktadır.
Nafaka türleri nelerdir?
Boşanma ve çocukların bakımı bakımından öne çıkan nafaka türleri şunlardır:
-
Tedbir nafakası: Boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşin geçimi ve çocukların bakımı için alınabilen geçici parasal önlemdir.
-
Yoksulluk nafakası: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek, boşanmaya neden olan olaylarda kusuru diğer eşten daha ağır olmayan tarafın isteyebileceği nafakadır.
-
İştirak nafakası: Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine ekonomik gücü oranında katılmasıdır.
Eşin kendisi için aldığı yoksulluk nafakası ile çocuk adına aldığı iştirak nafakası farklı haklardır. Birinin sona ermesi, diğerinin de sona erdiği anlamına gelmez.
1. Boşanma davasında ne kadar nafaka alınır?
Boşanma davasında alınabilecek nafaka, dosyanın koşullarına göre belirlenir; önceden açıklanabilecek kesin bir tutar yoktur. Mahkeme, eşlerin gelirlerini, mal varlıklarını, zorunlu giderlerini ve çocukların ihtiyaçlarını birlikte değerlendirir.
Dava devam ederken eş ve çocuk için tedbir nafakası gündeme gelebilir. Boşanmanın sonuçları bakımından ise eş için yoksulluk nafakası, çocuk için iştirak nafakası ayrı değerlendirilir. Bu nedenle bir eşe ve çocuğa bağlanan toplam tutarı, yalnızca eş için ödenen nafaka gibi karşılaştırmak yanıltıcıdır.
Talebin gelir ve gider belgeleriyle desteklenmesi önemlidir. Kira, sağlık, eğitim ve bakım giderleri, istenen miktarın gerekçelendirilmesinde kullanılabilir.
2. Yıllara göre nafaka miktarı ne kadar?
Kanunla belirlenmiş genel bir nafaka tarifesi, herkes için geçerli en düşük tutar veya sabit üst sınır bulunmamaktadır. Nafaka, her yıl bütün dosyalarda aynı rakama dönüşen bir ödeme değildir.
İnternette yer alan “şu maaşa şu kadar nafaka” tabloları, mahkemeyi bağlayan hesaplama kuralları olarak kabul edilmemelidir. Aynı gelire sahip iki kişinin çocuk sayısı, barınma gideri, sağlık durumu ve diğer ekonomik koşulları farklı olabilir.
Mevcut nafakanın yıllık artışı bakımından da kararın veya mahkemece onaylanan anlaşmanın içeriğine bakılır. Her nafaka kendiliğinden aynı oranda artmaz.
3. Kadın boşanırken ne kadar nafaka alabilir?
Kadının alabileceği nafaka, kadın olması nedeniyle belirlenen bir tutara değil, ilgili nafakanın koşullarına bağlıdır. Yoksulluk nafakasında boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme, talep ve kusurun diğer eşten daha ağır olmaması değerlendirilir.
Mahkeme, kadının ücretini, kira veya diğer gelirlerini, mal varlığını ve zorunlu ihtiyaçlarını inceler. Diğer eşin ödeme gücü de miktarı etkiler. Yalnızca eşler arasında gelir farkı bulunması, her durumda yoksulluk nafakası verilmesini gerektirmez.
Çocuk için hükmedilen iştirak nafakası ise kadının kişisel nafakası değildir. Bu ödeme çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı amacı taşır.
4. Çalışan kadın nafaka alabilir mi?
Evet, çalışıyor olmak yoksulluk nafakasına mutlak engel değildir. Belirleyici olan, gelirin kişiyi yoksulluktan kurtarıp kurtarmadığı ve diğer kanuni koşulların bulunup bulunmadığıdır.
Gelirin miktarı ve sürekliliği, zorunlu geçim giderleri, mal varlığı ve tarafların ekonomik durumları birlikte değerlendirilir. Buna karşılık kendi geçimini karşılayan yeterli ve düzenli gelirin bulunması, yoksulluk nafakası talebinin reddine neden olabilir.
Tedbir nafakası ayrıca değerlendirilir. Annenin çalışması, çocuğun diğer ebeveynden iştirak nafakası alma hakkını da ortadan kaldırmaz.
5. Erkek eşinden nafaka alabilir mi?
Evet, erkek de kanuni koşulları taşıyorsa eşinden nafaka isteyebilir. Türk Medeni Kanunu m. 175, yoksulluk nafakasını yalnızca kadınlara tanımamıştır.
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek erkeğin kusuru diğer eşten daha ağır değilse ve diğer eşin ekonomik gücü uygunsa yoksulluk nafakasına hükmedilebilir. Ancak işsiz olmak, diğer koşullar incelenmeden nafaka alınacağı anlamına gelmez.
Dava süresindeki geçim ihtiyacı yönünden erkek lehine tedbir nafakası da değerlendirilebilir.
6. Asgari ücretle çalışan kişi ne kadar nafaka öder?
Asgari ücretle çalışan kişinin ödeyeceği nafaka için sabit bir tutar veya zorunlu maaş yüzdesi yoktur. Asgari ücret almak, nafaka yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Mahkeme; kişinin gerçek gelirini, zorunlu giderlerini, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve nafaka isteyen tarafın ihtiyaçlarını değerlendirir. Çocuk için istenen nafakada çocuğun bakım ve eğitim ihtiyaçları ayrıca önem taşır.
Yoksulluk nafakasında ödeme gücü özellikle belirleyicidir. Bu nedenle yalnızca maaş bordrosuna bakılarak bütün dosyalara uygulanacak kesin bir sonuç söylenemez.
7. Nafaka miktarı neye göre belirlenir?
Nafaka miktarı, ihtiyaç ile ödeme gücü arasında somut olaya uygun bir denge kurularak belirlenir. İncelemede özellikle şu veriler önemlidir:
-
Tarafların ücretleri, ticari kazançları ve diğer düzenli gelirleri.
-
Taşınır ve taşınmaz mal varlığı ile bunlardan elde edilen gelirler.
-
Barınma, beslenme, sağlık ve ulaşım gibi zorunlu giderler.
-
Çocuğun yaşı, eğitim durumu, bakım ve sağlık ihtiyaçları.
-
Tarafların hayat koşulları ve diğer bakım yükümlülükleri.
Yoksulluk nafakasına hak kazanma bakımından kusur koşulu da incelenir. Buna karşılık çocuğun iştirak nafakası hakkı, anne veya babanın boşanmadaki kusuruna göre ortadan kalkmaz.
8. Çocuk nafakası nasıl hesaplanır?
Çocuk nafakası, çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri esas alınarak belirlenir. Türk Medeni Kanunu m. 330 uyarınca çocuğun gelirleri de değerlendirmeye katılır.
Giderlerin somutlaştırılması için şu kalemler ayrı ayrı gösterilebilir:
-
Beslenme ve giyim.
-
Barınma giderlerinden çocuğa düşen pay.
-
Okul, servis ve eğitim giderleri.
-
Sağlık, ilaç ve tedavi giderleri.
-
Çocuğun durumuna uygun sosyal faaliyetler ve bakım giderleri.
Bu giderlerin tamamı otomatik olarak diğer ebeveyne yüklenmez. Velayeti kullanan ebeveynin günlük bakım ve gözetim katkısı ile her iki ebeveynin ekonomik gücü birlikte değerlendirilir. Kanunda herkes için geçerli tek bir çocuk nafakası formülü yoktur.
9. İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?
İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Ancak çocuğun ergin olması, anne ve babanın eğitim nedeniyle devam edebilen bakım yükümlülüğünü her durumda sona erdirmez.
Türk Medeni Kanunu m. 328 uyarınca eğitim devam ediyorsa anne ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.
Ergin çocuğun eğitim nedeniyle nafaka istemesi, önceki iştirak nafakasının aynı şekilde kendiliğinden sürmesiyle karıştırılmamalıdır. Kural olarak bu talep, ergin çocuğun kendi adına ileri süreceği ayrı bir taleptir.
10. Yoksulluk nafakası ömür boyu mu ödenir?
Yoksulluk nafakası, hiçbir koşulda sona ermeyen bir ödeme değildir. Yeniden evlenme, ölüm veya kanunda öngörülen kaldırma nedenleri nafaka yükümlülüğünü etkileyebilir.
Bu konuda 2026 tarihli önemli bir gelişme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli, E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla Türk Medeni Kanunu m. 175'teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal hükmünün yürürlüğü ertelenmiştir. Bu yazının güncelleme tarihi olan 16 Kasım 2026 itibarıyla iptal hükmü henüz yürürlüğe girmemiştir.
Dolayısıyla iptal kararını, mevcut bütün nafakaların sona erdiği veya nafakanın herkes için belirli bir yıl sınırına bağlandığı şeklinde yorumlamak doğru değildir. Nafakanın süresi değerlendirilirken kararın yürürlüğü ve sonraki yasal düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.
11. Nafaka ödemeyen eşe ne yapılabilir?
Ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir; şartları oluşmuşsa ayrıca şikâyet yoluna başvurulabilir. Takibin nasıl yürütüleceği, nafakanın hangi karara dayandığına göre belirlenir.
Borçlunun ücretine, banka hesaplarına veya haczi mümkün mal varlığına yönelik işlemler gündeme gelebilir. Bunun için nafaka kararı, ödeme kayıtları ve ödenmeyen dönemlerin dökümü önemlidir.
Geçmiş dönemlerde biriken nafaka alacağı ile tazyik hapsine esas olabilecek yükümlülük aynı usul koşullarıyla değerlendirilmez. Her ödenmeyen tutar, kendiliğinden hapis sonucunu doğurmaz.
12. Nafaka ödememek hapis cezası gerektirir mi?
Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, kanuni şartlar varsa şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Dayanak, İcra ve İflas Kanunu m. 344'tür.
Tazyik hapsi, ödenmeyen her borç için kendiliğinden uygulanan bir ceza değildir. İcra takibinin ve tebligatın durumu, talep edilen nafaka dönemi ve şikâyet koşulları incelenir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir.
Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açılması da ödemeyi otomatik olarak durdurmaz. Kanunda belirtilen koşullarda tazyik hapsinin uygulanmasının bu davanın sonuna bırakılması mümkün olabilir.
13. Nafaka artırma davası nasıl açılır?
Nafaka artırma davası, mevcut nafakanın değişen koşullar karşısında yetersiz kaldığı gerekçesiyle aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerde görevli mahkeme, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesidir.
Dava dilekçesinde mevcut karar, ödenen nafaka, istenen yeni tutar ve artırım nedenleri açıkça gösterilir. Hayat pahalılığı, artan eğitim veya sağlık giderleri ve tarafların ekonomik durumundaki değişiklikler somut belgelerle açıklanmalıdır.
Önceki nafaka kararı, ödeme kayıtları, okul ve sağlık belgeleri ile gelir belgeleri önem taşır. Kararda zaten yıllık artış hükmü bulunuyorsa önce bu hükmün sonucu kontrol edilir. Gelecek yıllar için artış düzenlemesi de talep edilebilir.
14. Nafaka azaltma davası açılabilir mi?
Evet, koşulların değişmesi nafakanın azaltılmasını haklı kılıyorsa dava açılabilir. Türk Medeni Kanunu m. 176 ve çocuk nafakası yönünden m. 331, değişen koşullara göre yeniden değerlendirmeye imkân tanır.
Kalıcı gelir kaybı, çalışma gücünü etkileyen sağlık sorunu veya tarafların ekonomik dengesindeki önemli değişiklikler değerlendirmeye alınabilir. Ancak her gelir azalması, nafakanın mutlaka düşürüleceği anlamına gelmez.
Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi de otomatik indirim nedeni değildir. Değişikliğin gerçek etkisi belgelenmeli; mevcut karar devam ederken ödeme tek taraflı azaltılmamalıdır.
15. Nafaka hangi durumlarda kaldırılır?
Nafakanın kaldırılması, nafakanın türüne göre farklı koşullara bağlıdır. İrat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasında Türk Medeni Kanunu m. 176 uyarınca:
-
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar.
-
Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya kanunda belirtilen haysiyetsiz hayat sürme hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
İştirak nafakasında ise çocuğun ergin olması, bakım koşullarındaki değişiklikler ve ilgili kararın kapsamı dikkate alınır. Yoksulluk nafakasının sona erme nedenleri, çocuk nafakasına aynen uygulanmaz.
16. Yeniden evlenen kadının nafakası kesilir mi?
Yeniden evlenen kadının kendisi için aldığı irat biçimindeki yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. Aynı kural nafaka alan erkek için de geçerlidir.
Ancak yeniden evlenme, önceki dönemlere ait ödenmemiş nafaka borçlarını ortadan kaldırmaz. Ayrıca annenin yeniden evlenmesi, çocuk için ödenen iştirak nafakasını kendiliğinden sona erdirmez.
Resmî evlilik olmadan fiilen evliymiş gibi yaşama iddiasında ise kanun, yoksulluk nafakasının kaldırılması için mahkeme kararı aramaktadır.
17. Nafaka alan kişi sigortalı işe girerse nafaka kesilir mi?
Sigortalı işe giriş kaydı, yoksulluk nafakasını kendiliğinden kesmez. Yeni gelirin miktarı, sürekliliği, zorunlu giderler ve diğer ekonomik koşullar birlikte değerlendirilir.
İşten elde edilen gelir yoksulluğu ortadan kaldırıyorsa nafakanın kaldırılması gündeme gelebilir. Ekonomik durumda değişiklik bulunmasına rağmen kaldırma koşulları oluşmamışsa azaltma talebi değerlendirilebilir.
Bu nedenle hem “sigortalı çalışan hiç nafaka alamaz” hem de “asgari ücretle çalışan kişinin nafakası hiçbir zaman kaldırılamaz” ifadeleri yanlıştır. Ödeme yapan tarafın, yalnızca işe giriş bilgisini öğrenerek ödemeyi kesmesi hukuki risk doğurur.
18. Çocuğun velayeti babadaysa anne nafaka öder mi?
Evet, çocuğun velayeti babadaysa anne de ekonomik gücü oranında iştirak nafakası ödemekle yükümlü olabilir. Çocuğun bakımına katılma borcu yalnızca babaya ait değildir.
Mahkeme; çocuğun ihtiyaçlarını, annenin ödeme gücünü, babanın ekonomik durumunu ve fiilen üstlendiği bakımı birlikte değerlendirir. Türk Medeni Kanunu m. 182, 329 ve 330 bu değerlendirmede önem taşır.
Anne veya babanın cinsiyeti değil, çocuğun bakımının nasıl sağlandığı ve ebeveynlerin katkı kapasitesi belirleyicidir.
19. Nafaka davası ne kadar sürer?
Nafaka davaları için her dosyada geçerli kesin bir sonuçlanma süresi verilemez. Mahkemenin iş yükü, tebligatlar, gelir araştırmaları, delillerin toplanması ve kanun yolu başvuruları süreyi etkiler.
Boşanma davası içindeki nafaka talepleriyle bağımsız artırım veya kaldırma davalarının ilerleyişi aynı değildir. Taraflardan birinin yurt dışında bulunması veya ekonomik durumun belirlenmesindeki güçlükler de süreci uzatabilir.
Boşanma davası sırasında tedbir nafakası, nihai karar beklenmeden geçici koruma sağlayabilir. Bununla birlikte belirli bir tarihte karar veya ödeme garantisi verilemez.
20. Nafaka davası için avukat gerekli midir?
Nafaka davasında kural olarak avukatla temsil zorunlu değildir. Kişi, usulüne uygun şekilde kendi davasını açabilir ve takip edebilir.
Bununla birlikte nafaka türünün doğru belirlenmesi, talep miktarının gerekçelendirilmesi, gelir ve gider delillerinin sunulması ve icra işlemlerinin yürütülmesi hukuki değerlendirme gerektirir. Özellikle artırım, azaltma, kaldırma ve ödememe nedeniyle şikâyet süreçleri birbirinden farklıdır.
Avukatlık desteği, somut dosyanın koşullarına göre hakların ve usul işlemlerinin değerlendirilmesini sağlar. Bir avukatın dosyayı takip etmesi belirli bir tutarı veya sonucu garanti etmez.
Nafaka değerlendirmesi için hangi belgeler hazırlanmalı?
Nafaka talebi veya mevcut nafakanın değiştirilmesi değerlendirilirken şu belgeler yararlı olabilir:
-
Varsa boşanma kararı, nafaka kararı ve kesinleşme bilgileri.
-
Nafaka ödemelerine ilişkin banka kayıtları.
-
Ücret bordroları, gelir ve çalışma durumunu gösteren belgeler.
-
Kira sözleşmesi ve zorunlu gider belgeleri.
-
Çocuğun eğitim, servis, bakım ve sağlık giderleri.
-
Ekonomik koşullardaki değişikliği gösteren belgeler.
Kayıtların hukuka uygun şekilde elde edilmesi gerekir. Başka bir kişinin hesabına veya özel yazışmalarına izinsiz erişilerek delil toplanmamalıdır.
Sonuç: Nafaka miktarı ve süresi dosyaya göre değerlendirilir
Eş için yoksulluk nafakası, dava süresince tedbir nafakası ve çocuk için iştirak nafakası farklı koşullara bağlıdır. Mevcut nafakanın artırılması, azaltılması, kaldırılması veya tahsili de ilgili karar ve güncel ekonomik koşullar üzerinden değerlendirilir.
Özellikle yoksulluk nafakasının süresine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle, bu konudaki bilgilerin yürürlük tarihi dikkate alınarak güncellenmesi önemlidir.
Yüzyüze ve online da hizmet de verdiğimiz Adana'da bulunan avukatlık ve arabuluculuk ofisimizde aile ve boşanma hukuku ile nafaka ve vesayet davaları uzmanı avukatlar olarak bu yöne ilişkin davalarda detaylı bilgi almak isterseniz size daha somut bir şekilde yardımcı olabiliriz.
Avukat Arabulucu Bilirkişi Ebru Civelek Çetin
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda uygulanacak kurallar, kararın kapsamına, olayın özelliklerine ve ilgili tarihteki mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.
