Nafaka Maaşın Dörtte Birini Aşabilir mi? Nafaka ve Maaş Haczi Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Mahkemenin belirlediği aylık nafaka, borçlunun maaşının dörtte birinden fazla olsa da nafaka alacaklısı, aşan kısım dâhil nafakanın tamamının tahsilini isteyebilir. Ancak her ay ödenmesi gereken nafaka ile geçmiş aylardan biriken nafakanın maaştan tahsilinde farklı kurallar uygulanır.
1. Nafaka, maaşın dörtte biriyle sınırlı değildir
-
Mahkemenin belirlediği nafaka tutarı, maaşın dörtte birini aşıyor diye azalmaz.
-
Nafaka borçlusu, “Maaşımın yalnızca dörtte birini öderim” diyerek kalan tutarı ödemekten kaçınamaz.
-
Nafaka alacaklısı, mahkeme kararındaki tutarın tamamını talep edebilir.
-
Nafakanın ne kadar olduğu ile maaştan nasıl tahsil edileceği farklı konulardır.
2. Maaş haczindeki dörtte bir kuralı her durumda üst sınır değildir
-
İş Kanunu m. 35, işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenlerken nafaka borcu alacaklılarının haklarını saklı tutar.
-
İcra ve İflas Kanunu m. 83, kapsamındaki gelirlerde borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarın ayrılmasını, haczedilecek kısmın dörtte birden az olmamasını ve birden fazla haczin sıraya alınmasını düzenler.
-
Bu nedenle bütün maaşlar ve bütün alacaklar için “En fazla dörtte biri kesilebilir” denilemez.
-
Kesinti değerlendirilirken gelirin niteliği, borçlunun çalışan veya emekli olması ve nafakanın hangi döneme ait olduğu dikkate alınır.
3. Cari nafaka, her ay ödenmesi gereken nafakadır
-
Cari nafaka, mahkeme kararına göre ilgili ayda ödenmesi gereken nafaka tutarıdır.
-
Cari nafakanın tamamının maaştan kesilmesi istenebilir. Aylık tutarın maaşın dörtte birini aşması buna engel değildir.
-
Maaşta banka borcu veya başka bir adi alacak nedeniyle haciz bulunması, cari nafakanın da aynı şekilde sıraya alınmasını gerektirmez.
-
Bununla birlikte talep hakkı, her dosyada tutarın tamamının hemen tahsil edileceği anlamına gelmez. Gelirin yeterliliği ve icra dosyasının durumu fiilî tahsilatı etkiler.
4. Birikmiş nafaka, geçmiş aylardan kalan ödenmemiş borçtur
-
Zamanında ödenmeyen nafaka taksitleri, birikmiş nafaka borcunu oluşturur.
-
Alacaklı, ödenmemiş taksitlerin tamamını icra takibine konu edebilir.
-
Ancak borcun tamamını istemek ile tamamını maaştan tek seferde kesmek aynı şey değildir.
-
Birikmiş nafakanın maaştan tahsilinde haciz oranı ve önceki hacizlerin sırası ayrıca değerlendirilir.
-
Geçmiş dönem borçlarının tamamı, yalnız nafaka alacağı olduğu gerekçesiyle cari nafaka gibi öncelikle kesilemez.
5. Maaşta başka haciz varsa cari ve birikmiş nafaka ayrı gösterilmelidir
-
Cari nafaka için: Her ay ödenmesi gereken nafakanın tamamının kesilmesi talep edilir.
-
Birikmiş nafaka için: Gelire uygulanacak haciz kuralları ve mevcut hacizlerin sırası dikkate alınır.
-
Eksik ödemeler için: Maaş kesintileri ve doğrudan yapılan ödemeler dosya hesabıyla karşılaştırılır.
-
İşverene gönderilen haciz yazısında cari nafaka ile birikmiş borcun ayrı belirtilmesi, hatalı kesinti ve hesap uyuşmazlıklarını önlemeye yardımcı olur.
6. Yargıtay kararları cari ve birikmiş nafaka ayrımını ortaya koymaktadır
-
İşleyen nafakanın tamamı bakımından: Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 17.06.2013 tarihli, 2013/13961 E., 2013/22530 K. sayılı kararında, emekli aylığından işleyen aylık nafakanın tamamının kesilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Aynı kararda, birikmiş nafaka için bakiye aylığın dörtte biri oranındaki haciz de uygun görülmüştür. Kararın emekli aylığına ilişkin olması nedeniyle bu hesap her gelir türüne otomatik olarak uygulanmamalıdır.
-
Birikmiş nafakanın haciz sırası bakımından: Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 18.03.2019 tarihli, 2018/6237 E., 2019/4505 K. sayılı kararında, birikmiş nafaka borcuna ilişkin haczin sıraya gireceği belirtilmiştir.
7. Borçlu, nafakayı kendiliğinden azaltamaz
-
Maaşın azalması veya ödeme güçlüğü, mahkeme kararındaki nafaka tutarını kendiliğinden değiştirmez.
-
Koşulları varsa nafakanın azaltılması için mahkemeye başvurulabilir.
-
Azaltma talebinde bulunulması, mevcut nafaka kararını kendiliğinden değiştirmez.
-
Borçlu, maaşın dörtte birini ödemekle mahkeme kararındaki daha yüksek tutarlı borcunun tamamından kurtulamaz.
8. Maaştan eksik kesilen nafaka silinmez
-
Eksik maaş kesintisi, nafaka borcunun kalan kısmını ortadan kaldırmaz.
-
Yapılan ödemeler hesaptan düşülür; ödenmemiş tutar bakiye borç olarak kalır.
-
Eksik kalan tutar için icra dosyasındaki tahsil işlemleri sürdürülebilir.
-
Doğru bakiye hesabı için maaş kesintileri ile doğrudan ödemeler birlikte incelenmelidir.
9. Nafaka tahsilinde hangi belgeler incelenir?
-
Nafakaya ilişkin mahkeme kararı veya ara karar.
-
Varsa mevcut icra dosyası ve güncel dosya hesabı.
-
Banka dekontları ve diğer ödeme kayıtları.
-
İşverene gönderilen maaş haczi yazıları ve verilen cevaplar.
-
Maaştaki diğer hacizlere ilişkin kayıtlar.
Kısaca sonuç
-
Nafaka maaşın dörtte birini aşabilir; aşan kısmın da tahsili istenebilir.
-
Cari nafaka ile birikmiş nafakanın maaştan tahsilinde farklı kurallar uygulanır.
-
Maaşta başka haciz bulunması veya eksik kesinti yapılması, nafaka borcunu kendiliğinden azaltmaz.
-
Nafaka ve icra hukuku alanında hukuki destek alınması, kararın ve dosya hesabının birlikte değerlendirilerek uygun tahsil yolunun belirlenmesine yardımcı olur.
Yüzyüze ve online da hizmet de verdiğimiz Adana'da bulunan avukatlık ve arabuluculuk ofisimizde aile ve boşanma hukuku ile nafaka ve vesayet davaları uzmanı avukatlar olarak bu yöne ilişkin davalarda detaylı bilgi almak isterseniz size daha somut bir şekilde yardımcı olabiliriz.
Adana Avukat Arabulucu Bilirkişi Ebru Civelek Çetin
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayda uygulanacak tahsil yöntemi; nafaka kararının içeriğine, gelirin niteliğine ve icra dosyasının durumuna göre değişebilir.
